Vàng – thau lẫn lộn

Thứ tư, 13/07/2011

Từ đầu năm 2011 đến nay, nhiều vụ vàng pha tạp chất bị phát hiện. Người ta đã đặt ra nghi vấn, liệu vàng lưu thông hiện nay bao nhiêu phần trăm là thật?

Làm sao phát hiện?

Thông tin về vàng giả trong thời gian qua khiến tâm lý người dân không yên. Thị trường vàng vốn ảm đạm lại càng thêm lặng sóng. Tại Lào Cai, Cao Bằng, Hà Nội xuất hiện vàng có độn chất vonfram. Ngay cả trên thế giới vàng giả đã xuất hiện từ lâu. Năm 2008 tại  ngân hàng Trung ương Ethiopia vàng giả xuất hiện với dạng như là thép xi mạ vàng. Năm 2009, Trung Quốc đã nhập phải một lô vàng giả dưới sự giám sát của tổ chức đặc biệt có trụ sở tại London (Anh) với hiện trạng vàng có lõi là vonfram bề ngoài phủ vàng thật.

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp kinh doanh vàng đã mua phải vàng có pha tạp chất (vàng bẩn). Một doanh nghiệp vàng tại TP. Hồ Chí Minh cho biết đã mua phải vàng giả có độn chất vonfram. Khi phân kim ra để lấy lại vàng ròng thì tỷ lệ chất này chiếm khoảng 20% trong vàng. Hội các nhà khoa học hiện đang phân loại vàng bẩn thành 2 dạng: vàng giả lõi đặc, có lõi là khối vonfram. Dạng thứ hai là vàng giả lõi trộn tạp chất: vàng bị trộn vonfram, Osminum (Os), Iridium (Ir), Fe, Ni, Ruthenium (Ru)… Vàng bẩn này có tính giòn, xốp, kiểm tra cân tỷ trọng hoặc huỳnh quang tia X đều cho kết quả 98%.

Làm sao phát hiện vàng giả khi mua? Đây chính là vấn đề không chỉ của người mua vàng mà với cả giới kinh doanh vàng. Vì hiện nay vàng bẩn được pha trộn tinh vi, đến như cân tỷ trọng hay huỳnh quang tia X cũng không thể phát hiện được một số tạp chất. Chủ tịch Hội Mỹ nghệ kim hoàn đá quý TP. Hồ Chí Minh (SJA) mới đây cũng đã gửi mẫu vàng bẩn đến Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) thì chỉ phát hiện được những chất đơn giản, còn những chất phức tạp như kim loại nặng: vofram, Os, Ru, Ir… chưa làm được.

Phương pháp phổ biến hiện nay là cân tỷ trọng và huỳnh quang tia X (XRF), nhưng hiện chưa cài đặt phần mềm nhận biết nguyên tố dạng nặng nên cho kết quả không chính xác với những vàng bẩn này. Phương pháp kiểm định chất lượng vàng chính xác hơn bằng cách: đánh đá, thử lửa, cán, cắt vàng để kiểm tra. Hiện nay có một kỹ thuật mới là kỹ thuật siêu âm để phát hiện vàng giả có lõi đặc. Khi quét vàng nếu máy cho hình ảnh vàng vật liệu liên tục thì là vàng thật. Nếu là vàng giả sẽ xuất hiện hình ảnh vàng không liên tục. Còn phương pháp thử vàng chứa vonfram khi nung đỏ sẽ xuất hiện màu vàng nhạt, không phân biệt được với ánh lửa vàng thật, do vậy, chỉ phát hiện được bằng phân kim.

Ths. Đậu Quang Bích – Công ty công nghệ D.C cho biết, các phương pháp phát hiện vàng tây (vàng nữ trang) đơn giản là đánh bóng, quét axit lên thì thấy mặt vàng không mịn. Nếu vàng tây có chứa tạp chất thì sẽ gây hư hỏng sản phẩm khi gia công, vì vàng bẩn này giòn, bề mặt bị rỗ, dễ nứt vỡ khi gia công. Do vậy, vàng nữ trang đạt chất lượng không thể chứa các tạp chất lớn hơn 0,1% được. Nhưng ông cũng khuyến cáo rằng, khi người dân mua nhẫn vàng hoặc vàng khối cần phải kiểm tra kỹ bằng máy, vì các sản phẩm này thường được làm bằng tay. Đối với doanh nghiệp mua bán vàng nếu không kiểm soát kỹ sẽ mất vàng. Đối với vàng ta vẫn có thể trộn được một ít các chất này.

Chất lượng vàng cần được khẳng định

Từ đầu năm 2011 đến nay trên thị trường Việt Nam xuất hiện vàng giả tinh vi, nhưng trên thế giới vàng giả đã xuất hiện từ lâu. Người ta lại đặt câu hỏi, liệu từ trước đến nay những người mua vàng tại Việt Nam có mua đúng vàng thật. Hiện trong dân Việt Nam có khoảng 500 tấn vàng được cất trữ dưới dạng gối đầu. Liệu trong 500 tấn vàng này thì có bao nhiêu phần trăm là vàng thật? Điều này gây hoang mang cho người sở hữu vàng. Tuy nhiên, tập quán mua bán vàng ở Việt Nam là mua đâu – bán đó để đảm bảo nguyên giá của vàng khi bán nên việc phát hiện vàng bẩn trong dân chưa có. Theo ông Nguyễn Văn Dưng – Chủ tịch SJA, vàng nguyên liệu từ tháng 4/2011 về trước không có tạp chất. Vàng nguyên liệu có tạp chất mới chỉ xuất hiện từ tháng 4/2011 trôi nổi trên thị trường, khi doanh nghiệp vàng đem vàng bẩn này để chế tác thì thấy bị gãy, rỗ, hư không thể làm vàng trang sức được.

Theo một chuyên gia về vàng thì nếu người dân mua vàng của những thương hiệu lớn thì vàng được đảm bảo nguyên chất 100%. Vậy với 10.000 tiệm vàng trong cả nước thì người dân biết mua vàng ở đâu để dược đảm bảo là vàng thật 100%. Người dân Việt Nam trước đây mua vàng dựa vào uy tín. Khi chuyện vàng lẫn tạp chất, vàng không đủ tuổi nổi lên khiến các tiệm vàng nhỏ, lẻ gặp khó khăn. Do vậy, cần phải có một trung tâm kiểm định chất lượng vàng để kiểm tra lại tất cả số lượng vàng đang lưu thông. Vì hiện nay vàng giả được làm rất tinh vi, chính DN vàng cũng còn bị lừa. Chỉ khi đem chế tác không được mới phát hiện đó là vàng bẩn.

Nguồn: TBNH